تبيين راهکارهايي براي کاهش ريسک پروژه هاي كسب و كار توليدي

تغييرات در پروژه ها هميشه شناخته شده نيست و همانطور كه آمارها گويا هستند، پيش بيني هاي اوليه فاكتورهاي زمان، هزينه و كيفيت همواره دچار تغييرات وسيع ميشود. به طوري كه در آمارها ارائه شده، به طور متوسط هزينه ها تا 250 درصد و زمان تا 150 درصد افزايش نشان ميدهد. در آمارهاي منتشر شده ديگر درصد موفقيت پروژه ها 34 درصد اعلام شده است. راه حل چيست؟ و يا مشكل كجاست؟ شايد از مهمترين عوامل بشود به اين موارد اشاره كرد: عدم تخمين درست و كارشناسانه، محيط و شرايط ناپايدار و متغير، عدم پيش بيني خطرات و آسيبهاي احتمالي در پروژه و سازمان و ... .

در واقع اين عوامل باعث ميشوند به راحتي زمان و هزينه اوليه و تخميني با آنچه در عمل رخ ميدهد يكسان نباشد. يكي از راه هاي نسبتا ناشناخته كه كمتر مورد استفاده قرار ميگيرد، مديريت ريسك پروژه هاست. استاندارد بين المللي موسسه مديريت پروژه يك الگوريتم سيستماتيك براي مديريت فرصتها و تهديدها و نيز قوتها و ضعف هاي پروژه فراهم ميسازد تا بتوان به نحو موثرتري اثرات منفي هزينه اي ، زماني و كيفي ريسكها را كم كرد. بسياري مديريت ريسك را تنها پركردن چند فرم ساده ميپندارند. اين افراد هرگز در يك فرآيند ريسك واقعي مشاركت نكرده اند. درك اين موضوع كه ريسكهاي پروژه را ميتوان كاهش داد، از اهميت خاصي برخوردار است. برخي از مطالعات، كاهش مشكلات پروژه را از طريق بكارگيري مديريت ريسك ، تا 90 درصد نقل كرده اند.با توجه به اينكه پروژه ها، گوناگوني و تنوع زيادي دارند، تدوين يك متدولوژي و برنامه جامع و كامل كه بتواند براي همه پروژه ها قابل استفاده باشد غير ممكن به نظر ميرسد. راه حلي كه در اين راه به نظر ميرسد اين است كه پروژه ها را به نوعي تقسيم بندي نماييم كه بتوانيم در هر مورد روال مشخصي را تدوين و بكار گيريم.

در اين مقاله به بررسي مديريت ريسك پروژه هاي كسب و كار توليدي پرداخته شده.

مقصد ريسک پروژه، شناسايي، تحليل، برنامه ريزي و کنترل رويدادهاي غير قطعي است که اثر مثبت يا منفي بر روي اهداف عملکردي پروژه دارند.ريسک پروژه به مجموعه اقدامات پيشگيرانه اي ميپردازد که انتظار ميرود باعث بهبود و تحقق اهداف عملکردي پروژه شوند. ريسک پروژه، رويدادهاي غير قطعي ممکن است بر اهداف عملکردي پروژه اثر بگذارند، را شناسايي ميکند. اين اثر ميتواند مثبت يا منفي باشد. اگر اثر رويداد غير قطعي در جهت بهبود اهداف عملکردي پروژه باشد از آن به عنوان ريسک مثبت (يا فرصت) نام ميبرند و اگر اثر رويداد غير قطعي در جهت تضعيف اهداف عملکردي باشد، آن رويداد غير قطعي را ريسک منفي (يا تهديد) ناميده ميشود. در ريسک پروژه، ريسکهاي مثبت و منفي مدنظر قرار ميگيرند. در تعريف پروژه اشاره گرديد که يکي از ويژگيهاي پروژه عدم قطعيت ميباشد. بنابر اين عدم قطعيت جز، اجتناب ناپذير پروژها است. ريسک پروژه ساز و کار برخورد با عدم قطعيت در پروژه ميباشد، لذا ريسک نيز جزء اجتناب ناپذير پروژه ها است. در کليه پروژه ها، همواره ريسکهاي متعددي وجود دارند که ميتواند اهداف پروژه را تحت تاثير قرار دهند. در اکثر پروژه ها در مراحل ابتداي دوران حيات پروژه، عدم قطعيت بيشتر ميباشد و با پيشرفت پروژه از عدم قطعيت پروژه کاسته ميشود.

البته بايد در نظر داشت که با پيشرفت پروژه از عدم قطعيت پروژه کاسته ميشود ولي در مقابل هزينه تغييرات و هزينه ناشي از ريسک افزايش ميابد. مفهوم ريسک اطمينان ميدهد که پروژه قادر است به اهداف عملکردي خودش دست يابد.

پياده سازي مديريت ريسك در كارخانه توليد چاي آمارد صومعه سرا

آنچه در ادامه ذكر ميشود پياده سازي فرايندهاي مديريت ريسك در كارخانه توليد چاي آمارد صومعه سرا است. اين كارخانه با توجه به گامهای مطرح شده براي مديريت ريسك و با در نظرگرفتن استراتژي متبوع، اولويت اصلي كاري خود را كم كردن تأخيرات و جلوگيري از افزايش هزينه و كيفيت مطلوب و مرغوب توليدات چاي قرار داده و به اين منظور اقدام به مديريت ريسك در پروژه هاي توليدي خود نموده است.

كارخانه چاي آمارد صومعه سرا كه فعاليت اصلي آن در توليد چاي سبز و سياه بصورت فله و بسته بندي شده يا تي بگ از برگ سبز چاي خريداري شده از كشاورزان و يا باغ چاي خود كارخانه است، با كسب تجربه از سوابق قبلي و به قصد كسب رضايت بيشتر مشتريان و كشاورزان نياز به برنامه اي داشته كه بتواند مبنايي براي اطمينان از تحويل سفارشها در موعد مقرر و هزينه پيش بيني شده، با لحاظ كردن تمام ريسكها و موارد پيش بيني نشده، در اختيار داشته باشد. در اين راستا از برنامه مديريت ريسك بهره گرفته و آن را در برنامه ريزي جامع خود به كار گرفته است. البته اين كارخانه تنها به جنبه تهديدي ريسك نپرداخته و فرصتها را نيز مد نظر قرار داده است.

ابتدا در دوازده فعاليت كارخانه چاي آمارد صومعه سرا بيست و هفت ريسك با توجه به جدول ريسكهاي انتخاب شده شناسايي و با در نظر گرفتن احتمال رخ دادن ريسكها و ماتريس اثر آن ها بر اهداف پروژه، ريسكها الويت بندي شده و از چهار استراتژي پاسخ (اجتناب، كاهش، پذيرش و انتقال) يكي را انتخاب و پاسخ لازم به ريسك مشخص شده داده شد. براي ريسكها شناسنامه تهيه شده در تاريخ مقرر مجدد تحليل و بازبيني ميشوند.

سه شنبه دوم تير 1394. سالن اجتماعات موسسه بهار تهران از چپ :آقايان عليرضا حيدري دانش پژوه DBA،

دكتر فرضي پور مدير گروهDBA، پرفسور سيدمهدي الواني، دكتر كاوه تيمورنژاد، سركار خانم فاطمه بوذري دانش پژوه DBA و دكتر سيامك حاجي يخچالي.

برگرفته شده از روزنامه گيل رخ مورخ شنبه يازدهم مهر